آزمون شخصیت روان پویشی کوتاه مدت ISTDP

بروئر و زیگموند فروید در سال ۱۸۹۵ ، مطالعات خود را در مورد هیستری، که مجموعه ای از مطالعات موردی که در آن بیماران با علائم شدید، عصبی در مراجعی به نام “آنا ای” که دچار سردرد، فلج نسبی، از دست دادن حس و اختلالات بینایی شده بود آغاز نمود. (فروید۱۹۵۷) فروید سعی داشت با تکنیک های مختلف با مقاومت بیماران در برابر تجربه احساسات دردناک نزدیک شود. او از هیپنوتیزم و تداعی آزاد جهت مقابله با مقاومت و نیز تفسیر و تعبیر رؤیا بهره می جست.(گای ۲۰۰۶ص ۴۹). از آن پس پژوهش های گوناگونی پیرامون دیدگاه روان درمانی صورت پذیرفت. پرفسور حبیب دوانلو، روانپزشک و روانکاو (ایرانی) از مونترال که پس از درک اثر بخشی محدودی از روانکاوی دچار سرخوردگی شد، به تکمیل دیدگاه نظری فروید پرداخت. درمان خود را در طول۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰ ادامه داد. او فیلم ضبط شده جلسات بیماران و تماشای فیلم های ضبط شده به بررسی جزییات جلسات درمان پرداخت و متوجه مقاومت بیمار برای عدم مواجهه با احساسات و یا تجارب دردناک شد و به دنبال کشف مؤثرترین راه در غلبه بر مقاومت بود. او متوجه شد بیماران در عمل برای حفظ احساس درد و یا ترس از آگاهی فردی و جلوگیری از نزدیکی اقداماتی انجام می دهند تا به محتویات پنهان ناخودآگاه مواجهه پیدا نکنند. ( دوانلو ۲۰۰۰ص ۳۷) پرفسور دوانلو با دیدگاه روان درمانی پویشی فشرده کوتاه مدت (ISTDP) از طریق تجربی، تحقیق ویدئویی ضبط شده، به تحلیل بیماران پرداخت. (دوانلو ۲۰۰۹ص ۲۶۲)

هدف اصلی ISTDP کمک به غلبه بر مقاومت درونی بیمار به تجربه احساسات واقعی در مورد حال و گذشته است که آنها یا بیش از حد ترسناک و یا خیلی دردناک بوده است. هر کدام از نشانه ها و یا مشکلات بین فردی، شامل مشکلات روانی مانند اضطراب و افسردگی که شامل علائم غیر قابل توضیح پزشکی مانند سردرد، تنگی نفس، اسهال، یا ضعف ناگهانی این مثال به معنی نشانه های بدون علت شناخته شده پزشکی رخ می دهد. اینها، در مدل  ISTDPدر موقعیت های استرس زا که در آن احساسات دردناک و یا ممنوع هستند، خارج از آگاهی رخ می دهد.( مالان ۲۰۰۶) دوانلو کشف کرد، که عنصر کلیدی در شکل گیری علائم و اختلالات شخصیتی و مشکلات بین فردی معمولاً تلاش ناخودآگاه برای دفع کردن نزدیکی و صمیمیت است.

تعاریف اصطلاحات:

دی ولف[۱] و ون زندورن[۲]  از روانشناسانی هستند که در مورد سبک های دلبستگی تحقیق کرده اند. اینان معتقدند: هر فردی در ارتباط با دیگران دارای یکی از ۴ سبک دلبستگی می باشد.

سبک دلبستگی ایمن و خودمختار: در این نوع ارتباط فرد احساس آرامش، امنیت و ایمنی می کند. زیرا باور و یقین دارد، فرد مقابل همیشه با او خواهد بود و هیچگاه او را تنها نخواهد گذاشت. مانند رابطه مادر و نوزادی که می داند تحت هر شرایطی از یکدیگر جدا نخواهند شد. در این رابطه دو طرف بدون هیچ تهدید درونی و بیرونی به رابطه خود ادامه می دهند و از این رابطه گرم، صمیمانه و ماندگار احساس رضایت می کنند. در این رابطه فرد بدون هیچ اضطراب یا ناراحتی به رابطه خویش ادامه داده و از این رابطه احساس رضایت می کند. 

سبک دلبستگی مضطرب یا دغدغه داشتن نسبت به دلبستگی: در این سبک فرد مداوم نگران از دست دادن این رابطه است.  او به دلایلی می ترسد فرد مقابل را از دست بدهد. مانند کودکی که به دلیل غیبت های طولانی مادر احساس اضطراب دارد و از اینکه آیا به کسی اطمینان کند یا نه می ترسد. سبک دلبستگی گریزان از دلبستگی: این قبیل افراد آسیب های زیادی از افرادی که با آنها داشته اند، دیده اند، لذا از اینکه به دیگران دل ببندند گریزان اند و سعی دارند به دیگران نزدیک نشوند. اینان به مرور دیگران را قابل اعتماد می دانند و سعی دارند به کسی وابسته نشوند. مانند کودکی که بود و نبود مادر برای او یکی است و هیچگاه تمایل و کششی نسبت به او ندارد.

سبک دلبستگی مقاوم: این افراد نیز مانند گروه ۲و۳ ا ز اینکه به دیگران دل ببندند گریزان اند با این تفاوت که اغلب در درون دوست دارند تا ارتباط برقرار کنند، اما زمانی که موقعیت پیش می آید به شدت می گریزند. نظیر کودکی که در نبود مادر داد و فغان راه می اندازد، اما وقتی مادر را دید به دلیل عصبانیت و ناراحتی از او حتی حاضر نیست به او نگاه کند. 

خشم: به صورت انرژی از ناحیه تحتانی شکم آغاز می شود و به سوی ناحیه فوقانی شکم، شانه ها و در نهایت دست ها حرکت می کند. 

احساس گناه: تجربه دردناکی که گردن و قسمت فوقانی سینه را به صورت موج در گیر می کند.

غم و اندوه: به صورت سنگینی و درد در ناحیه سینه حس می شود.

اضطراب در قالب گرفتگی عضلات مخطط: عضلاتی که تحت تأثیر اضطراب دچار درد در ناحیه ساعد، گرفتگی گردن، عضلات بین دنده، گرفتگی عضلات زیر دیافراگم، تیک در عضلات صورت و اطراف چشم می شود.

اضطراب در قالب گرفتگی عضلات صاف: تجلی اضطراب غیر ارادی است. معمولاً دستگاه هاضمه و شش ها مسیری است که اضطراب را متجلی می کند. این افراد عمدتاً از ارتباط بین ناراحتی های جسمانی خود مثل سر درد، دلپیچه، تنگی نفس، احساس گلوله در گلو، اسهال و حالات هیجانی اضطراب ناآگاهند و حتی چنین ارتباطی را به شدت انکار می کنند.

اضطراب در قالب آشوب شناختی: سومین بستر اضطراب تجلی اضطراب ناهشیار است که کارکرد های شناختی را مختل می کند. اضطراب در این افراد به آشوب های شناختی نظیر گم کردن مسیر فکر، ضعف و سرگیجه، گسیختگی فرایندهای فکری یا میل به تخلیه تکانشی اضطراب منجر می شود. (قربانی ۸۲:۴۶)

  • ·      ضریب اعتبار[۳] آزمون

مراحل ساخت آزمون: این آزمون شامل پرسشنامه محقق ساخته است. برای ساخت این پرسشنامه از دیدگاه روان پویشی فشرده کوتاه مدت بهره گرفته شده است. با توجه به این رویکرد تعداد ۲۰۰ گزاره طراحی شد و در اختیار اساتید و روانشناسان از جمله دکتر نیما قربانی قرار گرفت و پس از بدست آمدن روایی محتوی سؤالات نامرتبط حذف گردید. پس از ساخت پرسشنامه بار دیگر از اساتید دانشگاه در رشته روانشناسی و مشاوره خواسته شد با مطالعه پرسشنامه تکمیل شده نظرات خود را کتباً اعلام نمایند. پس از استخراج نظرات، اصلاحات لازم اعمال گردید.پس از آن پرسشنامه به منظور اعتبار یابی در اختیار ۳۵ دانش آموز قرارگرفت. سپس اعتبار آزمون ضریب آلفای کرونباخ برای هر کدام از مولفه ها محاسبه شد. برخی از سؤالات با اعتبار پایین تر از ۷۰% حذف گردید و دوباره بر روی نمونه ۳۵ نفره دیگر تکرار شد نمونه نشان داد با حذف سؤالات اعتبار برابر۹۰/. را نشان داد و در پایان از جامعه آماری دانش آموزان دختر دبیرستانی شهر تهران نمونه آماری شامل ۲۷۵ دانش آموز  به شیوه تصادفی خوشه ای  از ۳۵ دبیرستان انتخاب گردید و آزمون بار دیگر تکرار گردید. نتایج نشان داد این آزمون دارای روایی ۹۰/. می باشد.

این آزمون شخصیت بر اساس دیدگاه روان پویشی کوتاه مدت تدوین شده است و دارای تعداد ۱۲۲ سؤال و ۱۰مقیاس می باشد. که شامل:

۱- مقیاس سنجش خشم با ۱۲ سؤال

۲- مقیاس سنجش غم با ۵ سؤال

۳- مقیاس سنجش احساس گناه با ۱۱ سؤال

۴- مقیاس سنجش اضطراب در قالب گرفتگی عضلات مخطط با ۷ سؤال

۵- مقیاس سنجش اضطراب در قالب گرفتگی عضلات صاف با ۱۲ سؤال

۶- مقیاس سنجش اضطراب در قالب آشوب شناختی با ۱۹ سؤال

۷- مقیاس سنجش میزان ضربه عاطفی با ۱۰ سؤال

۸- مقیاس سنجش تمایلات جنسی   با ۳ سؤال

۹- مقیاس سنجش دلبستگی   با ۹ سؤال

۱۰- مقیاس سنجش مقاومت با ۱۶سؤال

در این آزمون سؤالات۹، ۱۱، ۱۲، ۱۹، ۲۱، ۲۵، ۳۰، ۳۲ ، ۳۸، ۳۹، ۴۰، ۴۹،۵۳، ۵۴، ۵۹، ۶۱، ۶۵، ۸۵، ۸۹، ۹۹، ۱۰۰،۱۰۱، ۱۰۷، ۱۰۹، ۱۲۲ به صورت منفی نمره گذاری می گردد و مابقی نمرات در صورت پاسخ مثبت( بلی) یک امتیاز و در صورت پاسخ منفی(خیر) نمره ای تعلق نمی گیرد. نمرات هر مقیاس بطور جداگانه جمع می گردد و نمره حاصله نمره فرد در آن مقیاس را نشان می دهد.

به عنوان مثال: مقیاس اضطراب در قالب گرفتگی عضلات صاف دارای ۱۲ سؤال است که تعداد ۳ مورد از آنها به صورت منفی نمره گذاری می گردد. اگر فردی به ۹ سؤال پاسخ مثبت داده باشد و به ۳ سؤال منفی نیز پاسخ منفی داده باشد جمع نمرات این فرد در مقیاس ۱۲ خواهد بود.

مقیاس خشم

۱٫ اغلب در ناحيه شكم احساس درد شديد دارم.+

۲٫ اغلب در ناحيه شانه ها و دستها احساس گرفتگي شديد دارم.+

۳٫ اغلب دستهايم مي لرزد.+

۴٫ اغلب اوقات به شدت عرق مي كنم.+

۵٫ بيشتر اوقات حس مي كنم چيزي مثل گلوله آتش در وجودم هست. +

۴۳٫ دوست دارم به ديگران فحش و ناسزا بدهم.+

۴۶٫ اكثر آدمها مي خواهند از پشت خنجر بزنند پس مستحق شماتت هستند.+

۵۰٫ اكثر مواقع خشمگين هستم.+

۶۸٫ گاهي آنقدر عصباني مي شوم كه دوست دارم گلوي كسي را آنقدر فشار دهم تا مرز مرگ برود.+ ۹۴٫ گاه دوست دارم بعضي اشياء را بشكنم.+

۹۵٫ گاه دوست دارم آنقدر فرياد بكشم كه حنجره ام بگيرد.+

۹۶٫ برخي اوقات دوست دارم در گوش كسي كه حرفم را نمي فهمد سيلي بزنم.+

 

مقیاسغم

 ۶٫ اغلب درد سنگيني در قفسه سينه ام حس مي كنم.+

۶۷٫ اغلب احساس غم و ناراحتي دارم.+

۱۰۸٫ اکثر مواقع آنقدر غمگینم که دوست ندارم با کسی حرف بزنم.+

۱۱۱٫ اغلب دوست دارم گریه کنم.+

۱۲۲٫ من به اندازه دیگران خوشحالم. –

مقیاس احساس گناه

۷٫ بسياري مواقع در قسمت گردن احساس درد دارم.+

۳۵٫اعتقادم به آن است كه گناهان غير قابل بخش زيادي دارم.+

۴۵٫ من تجربه هايي داشته ام كه آن را از ديگران پنهان مي كنم.+

۵۱٫ خيلي وقتها احساس مي كنم مرتكب كار زشت و خطايي شده ام.+

۶۵٫ در زندگي مسائلي نبوده كه بخواهم از ديگران پنهان كنم.-

۷۸٫ افرادي كه دوستشان دارم وقتي عيب هاي مرا ببينند نمي توانند مرا دوست داشته باشند.+

۷۹٫ در بسياري از جنبه ها، بدتر از آنم كه ديگران مرا بپذيرند.+

۸۰٫ وقتي فردي مرا دوست دارد حس مي كنم گولش زده ام.+

۸۱٫ رازهايي دارم كه نمي خواهم نزديكانم آنرا بدانند.+

۸۵٫ در زندگي اوقاتي بوده كه دست به كارهايي زده ام و احساس پشيماني نكرده ام.-

۱۱۹٫ نمی گذارم مردم خود واقعی مرا بشناسند.+

مقیاس اضطراب در قالب گرفتگی عضلات مخطط

۸٫ اغلب اوقات گرفتگي عضلاني دارم.+

۹٫ خيلي كم پيش مي آيد كه آه بكشم.-

۱۰٫ اغلب مواقع دردي از عضلات شست شروع شده و به ساعد و بازوها مي زند.+

۱۱٫ در حال حاضر هيچ گونه تيكي در صورت ندارم.-

۱۲٫ هيچ گونه تيكي در اطراف چشم ندارم.-

۱۳٫ اغلب مواقع در عضلات پاهايم احساس گرفتگي مي كنم.+

۳۸٫ تقريبا هيچ وقت طپش قلب نداشتم. –

مقیاس اضطراب در قالب گرفتگی عضلات صاف

۱۴٫ اغلب اوقات سردردهاي شديد دارم.+

۱۵٫ مدتهاست كه از ناراحتي معده رنج مي برم.+

۱۶٫ مدتهاست بي خوابي دارم.+

۱۷٫ از ناراحتي اسهال رنج مي برم.+

۱۸٫ از دلپيچه رنج مي برم.+

۱۹٫ از دستگاه گوارش كاملا سالمي برخوردارم.-

۲۰٫ اغلب حس مي كنم يك چيزي مثل گلوله در گلويم وجود دارد.+

۳۰٫ بندرت دچار سردرد مي شوم .-

۳۱٫ از ناراحتي زخم معده زجر مي برم.+

۴۰٫ بيشتر صبح ها سرحال از خواب بيدار مي شوم .-

۴۱٫ زندگي روزانه من اغلب پر از مسائلي بوده كه ديگران نمي دانستند.+

۸۸٫ اغلب دلم آشوب است.+

مقیاس اضطراب در قالب آشوب شناختی

۲۱٫ بسيار كم پيش مي آيد كه مسيري را گم كنم. _

۲۲٫ اغلب از سرگيجه زجر مي برم.+

۲۳٫ اغلب در گوشم صداي وزوز مي آيد.+

۲۴٫ اغلب دوست دارم به افراد آسيب برسانم تا حرصم خالي شود.+

۲۵٫ اصلا در زندگيم مواقعی پيش نيامده كه ناراحت شوم.-

۲۶٫ اغلب حس مي كنم وجودم به چند قسمت تقسيم شده است.+

۲۷٫ اغلب مواقع چشم هايم سياهي مي رود.+

۲۸٫ اغلب مواقع چيزهايي را مي بينم كه ديگران آنرا نمي بينند.+

۲۹٫ اغلب نمي توانم افكارم را جمع كنم.+

۳۲٫ خيلي كم پيش مي آيد كه مسير فكرم را گم كنم.-

۳۹٫ قدرت بينايي من مثل سالهاي قبل خوب است.-

۴۴٫ برايم سخت است كه حواسم را روي كاري متمركز كنم.+

۵۳٫ بندرت دچار سردرد مي شوم .-

۵۴٫ هيچ وقت حالم بهتر از اين نبوده.-

۵۵٫ اغلب نمي دانم چرا اين قدر بد خلق مي شوم.+

۶۰٫ خيلي ها با من بدرفتاري كرده اند.+

۶۴٫ هرگاه وضعيت اضطراري مي شود نمي دانم بايد چكار كنم.+

۱۰۴٫ اغلب افکارم به شدت به هم می ریزد.+

۱۲۰٫ اغلب سر تا پا احساس ضعف می کنم.+

مقیاسضربه عاطفی

۴۷٫ ديگران نمي دانند در درون من چه مي گذرد.+

۴۸٫ اگر ديگران توطئه چینی نکرده بودند موفق تر از اين بودم.+

۵۸٫از اينكه ديگران من را نمي فهمند اغلب ناراحتم.+

۶۶٫ اكثر آدمها رو راست و صادق نيستند.+

۶۹٫ احساس مي كنم كه كسي از من حمايت عاطفي نمي كند.+

۷۰٫ در نهايت من تنها و بي كس مي مانم.+

۷۱٫ نمي توانم روي كساني كه از من حمايت می کنند حساب كنم.+

۱۰۶٫ اغلب از زندگی ام مأیوس هستم.+

۱۰۷٫ کمتر کسی مثل من در زندگی شاداب است.-

۱۱۲٫ اشتهایم کم شده است.+

مقیاس تمایلات جنسی   

۵۹.از نظر جنسي اصلا تحريك نمي شوم.-

۷۴٫اغلب تحت فشار جنسي هستم.+

۹۸٫ برخي اوقات تمايل به رابطه جنسي دارم.+

 

مقیاس دلبستگی

۴۹. من به اندازه ديگران خوشحال هستم._

۶۰٫ خيلي ها با من بدرفتاري كرده اند.+

۶۱٫ خيلي ها به من اطمينان دارند._

۶۲٫ نبايد با كسي رابطه صميمانه برقرار كرد چون مورد سوء استفاده قرار مي گيرند.+

۶۳٫ احساس مي كنم نبايد به ديگران تكيه كرد.+

۷۲٫ احساس مي كنم ديگران مي خواهند از من سودجويي كنند.+

۷۵٫ اگر فردي كار خوبي برايم انجام دهد تصور مي كنم حتما قصدي دارد.+

۷۶٫ براي اينكه ببينم مردم به من راست مي گويند یا نيت خوبي دارند آنها را آزمايش مي كنم.+

۱۱۳٫من عشق و توجه کافی دریافت نکرده ام.+

مقیاس مقاومت

۸۶٫ اگر گاه خطا كرده ام تقصير ديگران بوده. +

۸۷٫ اگر اوضاع خانواده ام بهتر از اين بود هرگز خطا نمي كردم.+

۸۹٫ آدمهايي كه من با آنان سروكار داشتند قابل اطمينان بودند.-

۹۰٫ اگر جنسيتي كه دارم نمي داشتم كمتر آسيب مي ديدم. +

۹۱٫ اگر دوستان من بهتر از اين كه هستند بودند من موفق تر بودم.+

۹۲٫ اگر از دوران ابتدايي در مدارس بهتري بودم كمتر دچار خطا مي شدم.+

۹۳٫ وقتي اين جور سؤالات را پاسخ مي دهم احساس سردرد دارم.+

۹۷٫ الآن كه به اين پرسش ها پاسخ مي دهم صورتم داغ شده.+

۹۹٫ هميشه احساس خوبي نسبت به ديگران دارم._

۱۰۰٫ در زندگي مشكل خاصی ندارم. –

۱۰۱٫ فکر صدمه زدن به دیگران هیچگاه به سرم نمی زند.-

۱۰۲٫ اگر پدرم با من رفتار بهتری داشت هیچگاه وضعم اینطور نبود.+

۱۰۳٫ روزگار با من نساخت.+

۱۰۵٫ از اینکه به پرسش های این پرسشنامه جواب می دهم عصبانی هستم.+

۱۰۹٫ آدمهایی که من با آنان سرو کار داشتم قابل اطمینان بودند._

۱۱۰٫ اکثر اوقات دوست دارم در یک جا بمانم.+

منبع: قربانی ، نیما. روان در مانگری پویشی فشرده و کوتاه مدت مبادی وفنون انتشارات سمت ۱۳۸۲ تهران.

اینترنت

 



[۱] -De Wolff, M

[۲] -Van Ijzendorn, M.

[۳]. Reliability

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


CAPTCHA Image
Reload Image