بررسی نگرش و گرایش دانش آموزان  نسبت به ارتباط با جنس مخالف

منیره کردلو[۱]

 

چکیده

در این پژوهش به بررسی نگرش و گرایش نوجوانان به ارتباط دوستی با دوستان غیر همجنس پرداخته شده است. به منظور بررسی نگرش دانش آموزان به ارتباط با جنس مقابل تعداد ۷۴۰ دانش آموز دختر و پسر شامل ۵۶۴ دانش آموز دختر و ۱۴۸ دانش آموز پسر با روش آماری تصادفی خوشه ای  از ۴۰ دبیرستان شهر تهران انتخاب شدند. روش آماری از نوع زمینه یابی می باشد. ابزار پژوهش پرسشنامه نگرش سنج لیکرتی ۲۲ سؤالی محقق ساخته است. ضریب آلفای کرونباخ نگرش ۹۲/۰ می باشد. شیوه آزمون استفاده از میانگین مستقل، تحلیل واریانس یک راهه و آزمون خی دو است.

نتایج پژوهش نشان می دهد در زیرگروه دختران بین فراوانی دخترانی که با جنس مخالف رابطه دارند و آنهایی که رابطه ندارند، تفاوت معناداری وجود ندارد. اما تعداد پسرانی که با جنس مخالف رابطه دارند به طور معناداری بیشتر از پسرانی است که با جنس مخالف رابطه ندارند. بین تعداد دوستان غیر هم جنس و جنسیت رابطه وجود دارد. دختران یک دوست غیر همجنس داشته و پسران سه و بیشتر. بین سطح رابطه و جنسیت رابطه وجود دارد. رابطه دختران در سطح تلفنی و پسران در سطح رفتن به گردش و تماس جنسی بوده است. بین میانگین های دو گروه که رابطه داشته اند و آنانی که رابطه نداشته اند در نگرش نسبت به ارتباط با جنس مخالف تفاوت معنی دار آماری وجود دارد. نگرش گروهی که با جنس مخالف رابطه نداشته اند نسبت به رابطه منفی تر بوده است و نگرش افرادی که رابطه داشته اند مثبت تر بوده است. بین سطح تحصیلات و نگرش رابطه وجود دارد. هر چه سطح تحصیلات بالاتر نگرش به ارتباط با دوستان غیر هم جنس منفی تر است. بین سطح سن و نگرش رابطه وجود دارد. هر چه سن بالاتر نگرش منفی تر است.

 کلید واژه: ارتباط با دوستان غیر هم جنس، نگرش، سن، تحصیل و جنسیت  

 

 

 

 

 

 

مقدمه

نيمة دوم قرن گذشته، بيشتر از هر دورة ديگري در تاريخ، شاهد تغييرات اجتماعي بوده است. اصلاحات در نهادهاي اجتماعي به آرامي برتمام جنبه‌هاي زندگي اجتماعي به‌ويژه در حوزة رفتارهای فردی و اجتماعی تأثيرگذارده است. درجوامع کنونی برخی از رفتارها، نگرش ها و گرایش ها نیز تغییر یافته است. در این بین نحوه ارتباط نوجوانان با دوستان غیر همجنس نیز متأثر از این تغییر رویه است و این یکی از معضلات خانواده ها در حال حاضر است که نوجوان با دوستی نا بهنگام دچار تغییرات هیجانی، عاطفی شده از جمله مشکلات روحی و عصبی می گردد. به منظور بررسی دیدگاه دانش آموزان پیرامون ارتباط دوستی با غیر هم جنس از دیدگاهای نظری بهره گرفته شد. از جمله می توان به : نظریه شرطی شدن و تقویت[۲] این نظریه شرطی سازی نگرش ها را به صورت کسب عادات مطابق با سایر یادگیریها می داند. بنا بر این کلیه اصول مربوط به یادگیری در مورد تشکیل و تکوین نگرش ها نیز قابل اعمال است. در بخش دیگر به دیدگاه مدل مارپیچ سکوت[۳] می پردازد.ایده اساسی این مدل آن است که اکثر افراد کوشش می کنند که از داشتن یک نگرش و باور به صورت منزوی و تنها اجتناب کنند. دیدگاه نظری دیگر  نظریه معطوف به نیاز است. نگرشها در پاسخ به نیازهای روان شناختی متجلی می شوند. برای این که نگرش تغییر یابد به عنوان اولین اقدام تغییر مشابهی در نیازشان صورت پذیرد و آخرین دیدگاه نظری مربوط به الیس  است او در نظریه درمان شناختی در تبیین شخصیت به ABC معتقد است. در نقطه A رویدادهای بر انگیزنده را مد نظر دارد که نقطه یعنی نگرش و یا عقاید و رفتاریی را ایجاد می کند. که این نگرش ها می تواند منطقی و یا غیر منطقی باشند.در نقطه C فرد پیامد های عاطفی و رفتاری را تجربه می کند. در این پژوهش دیدگاهی که پی گیری می شود دیدگاه الیس می باشد.

دیدگاه های نظری

مطالعات متعدد و نظریات گوناگونی پیرامون رفتار جنسی صورت گرفته است. اولین اثری که در این رمینه به چاپ رسیده کتاب آسیب های روانی جنسی[۴] نوشته ریچارد فن کرافت[۵] –  ابینگ (۱۸۸۶ – ۱۸۶۵   می باشد. از پیشگامان مطالعه رفتار جنسی هاولاک الیس[۶] و زیگموند فروید بوده اند. علاوه بر آن الیس پزشکی انگلیسی، روانشناس و نویسنده مطالعاتش را در کتاب روانشناسی جنسی[۷] در ۷ مجلد منتشر نمود.

مضاف بر آن افرادی نظیر مالینووسکی ۱۹۲۵، مید (۱۹۳۱ – ۱۹۲۹ ) فورد و بیچ (۱۹۲۵ )، دیکینسون (۱۹۴۹ )، دیویس (۱۹۲۹ )، اسکوفیلد (۱۹۶۵) کینزی (۱۹۵۳ ) ، مسترز جانسون (۱۹۶۰ )، هانت (۱۹۷۰ )، ناکس (۲۰۰۱ – ۱۹۸۳ )، باتون (۱۹۸۷ ) دبلیو اچ کویین ( ۱۹۹۸ )، میلر و آبراهام (۱۹۹۸ ) ملین (۱۹۹۲)، دهارت (۱۹۹۷ )و برکیمر (۱۹۹۷ )و سایرین در مورد رفتارهای جنسی انجام داده اند که تکنیک مورد مطالعه آنان شامل مصاحبه، پرسشنامه، روش آزمایشگاهی، روش مطالعه تفاوت های فرهنگی و …. بوده است.(اسلامی نسب ۸۵ ص ۳۰)

فرایند ها، ساختارها تجربیات در سیستم عاشقانه مفاهیمی هماهنگ و همسنگ برای هویت های فردی در ارتباط گیری و علایق مشترک افراد در سیستم خروجی تعریف می شوند. همه این مفاهیم را وود درک ارتباطات دانسته و هر یک از این موارد را “اصول فرهنگ رابطه” می نامد( وود ۲۰۰۰ ). در این تحقیق منظور از رابطه، رابطه ای است که یک دانش آموز در طی تحصیل با جنس مخالف داشته یا دارد. این روابط اعم از رابطه نامه نگاری با مضامین عشقی، رابطه تلفنی با همین مضامین، دادن و گرفتن هدایا، رابطه حسی،  رفتن به گردش، چت کردن و رابطه جنسی است.  

در این بخش به موضوع نگرش پرداخته می شود. واژه  نگرش ازAttitude اخذ شده است(الپورت[۸]۱۹۶۶،ص۲۱). معادل های فارسی آن عبارت اند از: نگرش، گرایش، ایستار، وضع روانی، بازخورد، طرز تلقی، وجهه نظر، شیوه تلقی، طرز فکر رویه وتمایل.

کرچ [۹] و کراچفیلد[۱۰] در یک رویکرد شناختی، نگرش را بدین گونه تعریف می کند: نگرش عبارت است از ساختاری با دوام از فرایند های انگیزشی[۱۱]  ، عاطفی[۱۲]  ادراکی[۱۳] و روان شناختی نسبت به برخی از جوانب دنیای فرد (سرز، ۱۹۹۱ ص۲۱).

رویکردهای نگرش: نظریه شرطی شدن و تقویت[۱۴] این نظریه شرطی سازی نگرش ها را به صورت کسب عادات مطابق با سایر یادگیریها می داند. بنا بر این کلیه اصول مربوط به یادگیری در مورد تشکیل و تکوین نگرش ها نیز قابل اعمال است. فرض بنیادی این الگو آن است که ارزش ها بیشتر به همان طریقی آموخته می شود که عادتهای دیگر مردم، همانگونه که اطلاعات و واقعیات را می آموزند، احساسها و ارزشهای مربوط نوعی جز ارزشیابانه است که تا حدودی هم مبتنی بر آن دانش و تا حدودی هم مبتنی بر عوامل دیگر است (کردلو، ۱۳۸۰).

ایسنک[۱۵] در اوایل ۱۹۵۴ ارتباط شرطی شدن عامل را با تکوین نگرشها و گرایشها نشان داد. وی شدت گرایش فرد را بر اساس فرمول زیر توضیح می دهد.

(انگیزه یا امیال) .HR * D(عادت یا گرایش ) SHr ( شدت گرایش یا واکنش بالقوه )

از فرمول فوق چنین می توان نتیجه گرفت که هر قدر نیازهای فردی شدید تر به ساخت گرایش ویژه ای متصل باشد، می توان کنش شدید تری از او انتظار داشت.(محسنیان راد، ۱۳۶۹ص ۲۵۹)

مدل مارپیچ سکوت[۱۶] این مدل از سوی الیزابت نویل- نیومن [۱۷] در سال ۱۹۷۴ مطرح گردید. ایده اساسی این مدل آن است که اکثر افراد کوشش می کنند که از داشتن یک نگرش و باور به صورت منزوی و تنها اجتناب کنند. بنا بر این فرد به محیط اطرافش آن چنان نگاه می کند که بیاموزد کدام نظریات شخصی او در یک رده عقب تر قرار دارد، کمتر رغبتی برای ابراز آنها خواهد داشت. فقط به این دلیل که از انزوا می ترسد.(محسنیان راد، ۱۳۶۹ص ۲۵۹)

نظریه معطوف به نیاز: نگرشها در پاسخ به نیازهای روان شناختی متجلی می شوند. برای این که نگرش تغییر یابد به عنوان اولین اقدام تغییر مشابهی در نیازشان صورت پذیرد.( رینولد، ۱۹۷۴ ص ۲۹)

نتیجه آزمایش میلتون ج . رزنبرگ[۱۸] که در سال ۱۹۵۶ انجام گرفته است بدین قرار است: چیزهای که فرد را در رسیدن به هدف هایش یاری می کنند، موضوع بازخوردها (نگرشهای) موافق و چیزهایی که به اعتقاد شخص، سد راه رسیدن به هدف هایش می شوند، موضوع بازخورد (نگرش) مخالف قرار می گیرند. بنا بر این می توان گفت نگرشهای مثبت و منفی در جریان ارضإ یا عدم ارضای نیازهای افراد پدید می آیند.(الپورت ۱۹۶۶ ص ۲۵)

کمپبل [۱۹]در مقام تعریف نگرش عنوان می دارد: نگرش اجتماعی فرد، عبارت است از مجموعه ای از پاسخ های پایدار نسبت به موضوعات اجتماعی (کمپبل، ۱۹۵۰ ص۱۵-۳۸). 

الیس ۲۰۰۷ در نظریه درمان شناختی در تبیین شخصیت به BC معتقد است. در نقطه A رویدادهای بر انگیزنده را مد نظر دارد که نقطه یعنی نگرش و یا عقاید و رفتاریی را ایجاد می کند. که این نگرش ها می تواند منطقی و یا غیر منطقی باشند.در نقطه C فرد پیامد های عاطفی و رفتاری را تجربه می کند.(اینترنت)

در پژوهش کردلو( ۱۳۸۰ ) نشان داده شده بین نگرش و گرایش دانش آموزان رابطه وجود دارد.

برسر تقدم و تأخر نگرش و گرایش دو دیدگاه عمده وجود دارد. دیدگاه سنتی و دیدگاه تئوری خود ادراکی[۲۰] . دیدگاه تئوری خود ادراکی معتقد است که رفتارها غالباً نگرش را تعیین می کننند.

فرضیه پژوهش

 ۱- دانش آموزانی که با غیر هم جنس رابطه داشته اند دیدگاه مثبت تری نسبت به رابطه با جنس مقابل دارند.

۲- بین دختران وپسران از نظر نگرش به رابطه با جنس مخالف تفاوت وجود ندارد.

۳-  بین نگرش دختران و پسرانی که رابطه با جنس مخالف داشته اند و آنانی که رابطه نداشته اند تفاوت وجود دارد.

۴- بین سطح تحصیلات و رابطه با جنس مخالف تفاوت وجود دارد.

۵- بین سن و رابطه با جنس مخالف تفاوت وجود دارد.

 ابزار پژوهش

ابزار پژوهش با مشورت اساتید روانشناسی در سال ۸۰ توسط محقق ساخته شد. برای بدست آمدن روایی پرسشنامه، نظرات تعداد کثیری از اساتید دانشگاه، فرهنگیان، والدین و فرهیختگان کتباً پرسیده شد. پس از اعمال تغییرات روی گروه نمونه ۴۷۰ نفری اجرا شد از آن پس ۵ بار باز آمایی شده ودر هر بارضریبی برابر ۹۳/. را نشان داده است. برای بار آخر اعتبار آزمون ضریب آلفای کرونباخ برای گروه نمونه محاسبه گردید. ، پاسخ های ۶۲۶ نفر برای ۲۲ سوال پرسشنامه نگرش نسبت به جنس مخالف تجزیه و تحلیل شد که ضریب آلفا در این گروه نمونه برابر ۹۲۰۳/۰ به دست آمد.

جامعه آماری، نمونه آماری و روش نمونه گیری

جامعه آماری این پژوهش دانش آموزان دبیرستانهای تهران می باشند که در سال ۸۶ در مدارس روزانه و شبانه مشغول به تحصیل بودند. نمونه آماری شامل تعداد ۷۴۰ دانش آموز دختر و پسر شامل ۵۶۴ دانش آموز دختر و ۱۴۸ دانش آموز پسر با روش آماری تصادفی خوشه ای  از ۴۰ دبیرستان دخترانه و پسرانه از مناطق مختلف شهر تهران انتخاب شدند.

* توصیف داده ها

 

جدول ۱ توزیع فراوانی و درصد گروه نمونه بر حسب رابطه با جنس مخالف

 

آیا تاکنون با جنس مخالف رابطه داشته اید؟

فراوانی

درصد

بلي

۴۰۰

۵۴٫۱

خير

۳۳۰

۴۴٫۶

نامشخص

۱۰

۱٫۴

کل

۷۴۰

۱۰۰

 

  • ·      استنباط آماری داده ها

    با توجه به اینکه متغیرهای فوق گسسته هستند برای بررسی رابطه بین آنها از آزمون غیرپارامتریک مجذور خی استفاده شده است.

جدول۲- جنسیت و رابطه با جنس مخالف

سطح معناداری

 مجذور خی

جمع

رابطه با جنس مخالف

جنسیت

محاسبه شده

خیر

بلی

χ۲ob

مورد انتظار

مشاهده شده

مورد انتظار

مشاهده شده

مورد انتظار

مشاهده شده

E

o

e

O

E

O

*

۴۶۰/۰

۵۵۶

۵۵۶

۲۷۸

۲۷۰

۲۷۸

۲۸۶

دختر

****

۹۱۹/۱۱

۱۴۸

۱۴۸

۷۴

۵۳

۷۴

۹۵

پسر

درهیچ سطحی معنادار نیست. < P                                                   ۰۰۱۰۰۱/۰ < P ****

            Fo = Fe :H0

 Fo Fe:H1

  دختر –  با توجه به اینکه مقدار مجذور خی محاسبه شده (۴۶۰/۰) کوچکتر از مقدار مجذور خی بحرانی (۸۴/۳) در سطح ۰۵/۰ با درجه آزادی ۱ می باشد می توان اظهار داشت که تفاوت فراوانی های مشاهده شده و مورد انتظار از نظر آماری معنی دار نیستند. به عبارت دیگر می توان نتیجه گرفت که در زیرگروه دختران  بین فراوانی دخترانی که با جنس مخالف رابطه دارند و آنهایی که رابطه ندارند، تفاوت معناداری وجود ندارد .

پسر –  با توجه به اینکه مقدار مجذور خی محاسبه شده (۹۱۹/۱۱) بزرگتر از مقدار مجذور خی بحرانی(۸۳/۱۰) در سطح ۰۰۱/۰ با درجه آزادی ۱ می باشد می توان اظهار داشت که با اطمینان ۹۹/۹۹ درصد  فراوانی های مشاهده شده و مورد انتظار از نظر آماری معنی دار هستند. به عبارت دیگر می توان نتیجه گرفت که در زیرگروه پسران بین فراوانی افرادی که با جنس مخالف رابطه دارند و آنهایی که رابطه ندارند، تفاوت معناداری وجود دارد. با در نظر گرفتن فراوانی های مشاهده شده، تعداد پسرانی که با جنس مخالف رابطه دارند (۹۵) به طور معناداری بیشتر از پسرانی است که با جنس مخالف رابطه ندارند(۵۳).

  • ·              بنابراین بین دختران و پسران از لحاظ داشتن و نداشتن رابطه با جنس مخالف تفاوت وجود دارد .  

 

جدول۳- جنسیت و دوستان غیر همجنس

 

سطح معناداری

 مجذور خی

جمع

تعداد دوستان غیرهمجنس

جنسیت

محاسبه شده

سه و بیشتر

دو

یک

Χ۲ob

مورد انتظار

مشاهده شده

مورد انتظار

مشاهده شده

مورد انتظار

مشاهده شده

مورد انتظار

مشاهده شده

e

O

e

o

E

O

e

O

****

۳۰/۴۱۸

۲۹۲

۲۹۲

۹۷/۳

۱۱۷

۹۷/۳

۵۳

۹۷/۳

۱۲۲

دختر

**

۶/۰۶۳

۹۶

۹۶

۳۲

۴۳

۳۲

۲۹

۳۲

۲۴

پسر

۰۵/۰ < P ** 

۰۰۱/۰ < P ****

            Fo = Fe :H0

 Fo Fe:H1

        دختر – با توجه به اینکه مقدار مجذور خی محاسبه شده (۴۱۸/۳۰) بزرگتر از مقدار مجذور خی بحرانی (۸۳/۱۰) در سطح ۰۰۱/۰ با درجه آزادی ۱ می باشد می توان با اطمینان ۹۹/۹۹ درصد اظهار داشت که تفاوت فراوانی های مشاهده شده و مورد انتظار از نظر آماری معنی دار هستند. به عبارت دیگر می توان نتیجه گرفت که در زیرگروه دختران  بین فراوانی افراد از لحاظ تعداد دوستان غیر همجنس، تفاوت معناداری وجود دارد. بر اساس داده های موجود بیشترین فراوانی مربوط به دخترانی است که دارای یک دوست از جنس مخالف هستند.

     پسر –   با توجه به اینکه مقدار مجذور خی محاسبه شده (۰۶۳/۶) بزرگتر از مقدار مجذور خی بحرانی (۸۴/۳) در سطح ۰۵/۰ با درجه آزادی ۱ می باشد می توان با اطمینان ۹۵ درصد اظهار داشت که تفاوت فراوانی های مشاهده شده و مورد انتظار از نظر آماری معنی دار هستند. به عبارت دیگر می توان نتیجه گرفت که در زیرگروه پسران بین فراوانی افراد از لحاظ تعداد دوستان غیر همجنس، تفاوت معناداری وجود دارد. بر اساس داده های موجود بیشترین فراوانی مربوط به پسرانی است که دارای سه دوست و بیشتر از جنس مخالف هستند.

* بنابراین بین دختران و پسران از لحاظ تعداد دوستان غیرهمجنس تفاوت وجود دارد. دختران بریک دوست از غیر همجنس و پسران بر سه و بیشتردوست از غیرهمجنس تمایل دارند.

 

 جدول۴- جنسیت و سطوح رابطه[۲۱]

سطح معناداری

 مجذور خی

جمع

تعداد دوستان غیرهمجنس

 مجذور خی

محاسبه شده

محاسبه شده

سه و بیشتر

محاسبه شده

 

سه و بیشتر

محاسبه شده

 

سه و بیشتر

χ۲ob

مورد انتظار

مشاهده شده

Χ۲ob

مورد انتظار

مشاهده شده

χ۲ob

مورد انتظار

مشاهده شده

χ۲ob

مورد انتظار

مشاهده شده

Χ۲ob

مورد انتظار

مشاهده شده

χ۲ob

مورد انتظار

E

O

 

e

o

 

e

o

 

E

o

 

E

o

 

E

****

 مجذور خی

جمع

تعداد دوستان غیرهمجنس

 مجذور خی

جمع

تعداد دوستان غیرهمجنس

 مجذور خی

جمع

تعداد دوستان غیرهمجنس

 مجذور خی

جمع

تعداد دوستان غیرهمجنس

 مجذور خی

جمع

تعداد دوستان غیرهمجنس

 مجذور خی

جمع

دختر

****

محاسبه شده

 

سه و بیشتر

محاسبه شده

 

سه و بیشتر

محاسبه شده

 

سه و بیشتر

محاسبه شده

 

سه و بیشتر

محاسبه شده

 

سه و بیشتر

محاسبه شده